हिंदुस्तानातील मराठे आणि
त्यांनी स्थापन केलेले मराठा साम्राज्य याचा शोध
भाग २०२
।। रयतेचा राजा
शिवछत्रपती ।।
भाग ७
सांभार :www.marathidesha.com
पुरंदरचा तह
छत्रपती बसरूर मोहिम
संपवून स्वराज्यात परत येत असताना त्यांना मिर्झाराजे जयसिंग याच्या आक्रमणाची
बातमी समजली.स्वराज्यावर आलेल्या या मोठ्या संकटाशी सामना करण्यासाठी महाराज लगोलग
राजगडावर पोहचले.शके १५८७ म्हणजेच १६६५ मध्ये मोगल सरदार मिर्झाराजे जयसिंग याच्या
दिलेरखान या सेनापतीने पुरंदराला वेढा घातला.पुरंदरच्या माचीवर खानाचे आणि
मुरारबाजीचे घनघोर युद्ध झाले.सभासदाच्या बखरीमध्ये याचे वर्णन पुढीलप्रमाणे आहे.
'तेव्हा पूरंधरावरी नामजाद
लोकांचा सरदार राजियाचा मुरारबाजी परभू म्हणून होता.त्याजबरोबर हजार माणूस
होते.याखेरीज किल्ल्याचे एक हजारे असे दोन हजारे लोक होते.त्यात निवड करून
मुरारबाजी याने सातशे माणूस घेऊन ते गडाखाली दिलेरखानावरी आले.दिलेरखान तालेदार
जोरावर पठान पाच हजार याखेरीज बैईल वगैरे लोक ऐशी गडास चौतरफा चढत होती.त्यात होऊन
सरमिसळ जाहले.मोठे धूरंधर युद्ध जहले.मावळे लोकांनी व खासां मुरारबाजी यानी निदान
करून भांडण केले.पाचशे पठाण लष्कर ठार जाहले.तसेच बहिले मारले.'
मुरारबाजी देशपांडेचे हे
शौर्य पाहून दिलेरखान बोलिला,'अरे तू कौल
घे.मोठा मर्दाना शिपाई तुज नावाजितो.'ऐसे बोलीता मुरारबाजी बोलिला, 'तुझा कौल म्हणजे
काय? मी शिवाजी महाराजांचा
शिपाई तुझा कौल घेतो की काय?'म्हणोनि नीट
खानावरी चालिला.खानावरी तलवारीचा वार करावा तो खानने आपले तीन तीर मारुन पुरा
केला.तो पडला,मग खानाने तोंडात आंगोळी
घातली,'असा शिपाई खुदाने पैदा
केला.'
मिर्झाराजे जयसिंगच्या
रूपाने स्वराज्यावर आलेले मोघलांचे आक्रमण, परतावण्यासाठी छत्रपती शिवरायांनी ११ जून १६६५ रोजी
मिर्झाराजे जयसिंग बरोबर इतिहास प्रसिद्ध 'पुरंदरचा तह'केला.या तहान्वये
तेवीस किल्ले मोघलांना द्यावे लागले.तह करून छत्रपतींनी स्वराज्यावरील संकट परतवून
लावल्यामुळे तह करून सुध्दा राजे जिंकले.
पुरंदरावरील मुरारबाजीचे
शिल्प
